19 juli 2017

Artikel uit GO!zine 2 over het Limburgs mbo.

In 2020 moet Limburg zijn uitgegroeid tot een van de economische topregio’s van Europa. Het mbo speelt daarin een cruciale rol. “We hebben het middelbaar beroepsonderwijs hoog in het vaandel staan”, benadrukken gouverneur Theo Bovens en onderwijsgedeputeerde Hans Teunissen. Over imago, concurrentie, arbeidsmarkt en het perspectief voor het Limburgse mbo.


Kwaliteit wint altijd
Theo Bovens laat er geen misverstand over bestaan. Het mbo in Limburg moet de komende jaren inzetten op topkwaliteit. Uitgroeien tot de beste opleidingen met het beste onderwijs van Nederland.

“Gilde Opleidingen, Leeuwenborgh, Arcus College en ook CITAVERDE College blijven als koplopers in het onderwijs ook in de toekomst makkelijk overeind. In dat scenario spelen krimp en ontgroening ook geen hoofdrol meer. Het mbo zorgt met zo’n positie voor een aanzuigende werking op jongeren om juist naar Limburg te komen. Kwaliteit wint altijd. Dus geef prioriteit aan die kwaliteitsagenda”, zo luidt de oproep van de gouverneur.

De cijfers van de mbo-sector in Limburg zijn overigens indrukwekkend, beamen Bovens en gedeputeerde Teunissen. De vier opleidingsorganisaties samen tellen zo’n 33.000 studenten. Dat is bijvoorbeeld het dubbele van de Universiteit Maastricht. Gilde Opleidingen is het grootste opleidingscentrum. CITAVERDE College het meest specifiek met de focus op de agribusiness.

De samenwerking tussen de opleidingscentra ervaart de provincie als goed. “De tijd dat ze elkaar studenten afsnoepten, is voorbij. Opleidingen worden nu gezamenlijk in de markt gezet. Techniek en zorg zijn daar prima voorbeelden van. We prijzen ons gelukkig met vier goede en regionaal ingebedde opleidingsorganisaties in Limburg. Elders zijn dat er veel meer. Enige concurrentie is trouwens niet zo verkeerd. Belangrijkste is dat de roc’s en het aoc het aantal opleidingen in stand kunnen blijven houden en daarmee voldoende capaciteit kunnen bieden die afgestemd is op de vraag van het bedrijfsleven. Het juiste aanbod van mbo-ers is cruciaal om personeelstekorten op de Limburgse arbeidsmarkt te voorkomen. Zo’n 60 procent van de huidige arbeidsplaatsen in onze provincie wordt ingevuld door mbo-ers”, zo benadrukken Bovens en Teunissen.

Glamour
De gouverneur oordeelt trouwens dat het mbo het imago-juk van moetje van zich af moet werpen. “Laat ons daar niet meer over uitweiden. Dat beeld wordt telkens versterkt als je er over blijft praten. Focus op de glamour van het mbo, die er ook is. In Limburg is het mbo de kurk waar de economie op drijft. Zonder vakmensen kunnen we niet. Tijdens onze werkbezoeken aan het mbo proef ik vooral enthousiasme en daadkracht. En het mbo draagt bij aan een betere beeldvorming van het bedrijfsleven. Kijk eens naar VDL-NedCar. De productie van de Mini heeft een hoog mbo-gehalte. Met een mbo-diploma geven bedrijven in diverse sectoren al een baangarantie. Laat ons dat soort elementen vooral uitdragen.”

Teunissen wijst er ook op dat de kwalificaties van mbo-ers van een steeds hoger niveau zijn. “Een servicemonteur voor de verwarming moet tegenwoordig ook thuis zijn in ICT. Slimme, digitale thermostaten, zoals Toon, werken met apps, waarmee je verwarming en licht in huis op afstand kunt regelen. Ook in de bouw en veel andere sectoren is ICT niet meer weg te denken”, aldus de gedeputeerde die ook vanuit zijn vaderrol spreekt; een van zijn drie kinderen is mbo-student.

Bij het mbo ligt niet alleen de verantwoordelijkheid om (maatwerk)opleidingen te bieden die regionaal zijn afgestemd op de arbeidsmarkt. Het Limburgse mbo moet ook oog hebben voor nieuwe ontwikkelingen op die arbeidsmarkt en daar snel op reageren. Bovens: “De arbeidsmarkt verandert razendsnel. Beroepen van vandaag bestaan morgen niet meer. En morgen doemen alweer nieuwe beroepen op. De administratieve sector met vergaande automatisering, is daar maar een van de voorbeelden van. Die ontwikkelingen noodzaken meer en meer tot een leven lang leren. Met een hoofdrol voor het mbo als regionaal leercentrum. Niet alleen voor de reguliere student, maar ook voor zij-instromers en praktijkmensen die zich (verder) willen kwalificeren.”

Verbindingen
Voor alle duidelijkheid. De provincie gaat niet over het onderwijs. De provincie zorgt echter wel voor verbindingen, faciliteert en ondersteunt. Met promotiecampagnes voor technische opleidingen en het verminderen van het aantal vroegtijdige schoolverlaters. En ook met aandacht voor doorlopende leerlijnen, ondersteuning van jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt (als onderdeel van het Limburg Werkt Akkoord) en reiskostenvergoeding voor minderjarige mbo-studenten. Met die ondersteuning zijn deze Statenperiode tot 2019 ook ettelijke miljoenen euro’s gemoeid.

De provincie stimuleert trouwens ook de contacten tussen mbo, hbo en universiteit. Belangrijkste reden voor die opstelling van de provincie? Het onderwijsaanbod bepaalt mede de arbeidsmarkt en daarmee de verdere economische ontwikkeling van Limburg. In het netwerk Brainport bijvoorbeeld. Limburg en Noord-Brabant zijn daarbij partners. Samen met kennisinstellingen en het bedrijfsleven.

Een van die doelstellingen van Brainport is dat er in 2020 in Limburg zo’n 24.000 nieuwe banen zijn gecreëerd en 8,5 miljard euro extra omzet in deze provincie wordt geboekt. Met de vier Brightland campussen in Maastricht, Heerlen, Sittard-Geleen en Venlo als aanjagers voor innovaties die Limburg over ruim drie jaar een toppositie in Europa moeten opleveren. Van die 24.000 nieuwe banen zijn er ruim 19.000 weggelegd voor mbo-ers. “Die doelstelling gaan we zeker halen”, kondigt Bovens vol vertrouwen aan.

Retail
Het mbo is een belangrijke partner op weg naar die toppositie voor Limburg. Teunissen noemt het Retail Innovation Centre (RIC) in Roermond met Gilde Opleidingen in een hoofdrol. Dat RIC zoekt naar nieuwe wegen om de consument nadrukkelijker te binden aan winkelcentra. Met medewerkers die het winkelpubliek nadrukkelijker beleving bieden. Leeuwenborgh en Arcus College participeren bijvoorbeeld in Chemelot en de Smart Service-campus in Heerlen. De centra voor innovatief vakmanschap in de logistiek (CLV) en installatietechniek (CIVIL) van Gilde Opleidingen zijn andere voorbeelden.

Maar ook aan de andere kant van de markt borrelen allerlei initiatieven op. Zoals Talent in Bedrijf van Gilde Opleidingen dat in vier jaar tijd 1.400 banen moet opleveren door mbo-ers van niveau 1 en 2 in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven een beter perspectief te bieden om in te stromen op de arbeidsmarkt.

Horizon
Biedt de toekomst dan alleen maar lonkende perspectieven voor het mbo? Nee, er zijn ook wolkenpartijen aan de horizon. Het midden- en kleinbedrijf, de grootste afnemer van mbo-studenten, zit nog op te grote afstand van de innovaties in de campussen. Bovens: “Maar die betrokkenheid mag ook wat meer van het MKB zelf uit komen.”

Kansen die de internationale ligging van Limburg biedt, worden nog steeds belemmerd door stroperige regelgeving over diploma-erkenning en soms ook te weinig inlevingsvermogen bij het mbo zelf. “Waarom naast het Engels niet ook nadrukkelijker aandacht voor de Duitse taal op het mbo? Het Duitse achterland biedt volop mogelijkheden voor mbo-ers en het MKB. En ja, die regelgeving is soms lachwekkend. Ik heb het meegemaakt dat na veel administratief gedoe rond de erkenning van haar diploma een studente uit Vaals zich ook nog heeft moeten laten dopen. Dat was voorwaarde om in een katholieke kinderopvang in Düsseldorf aan de slag te gaan. Met die gelijkschakeling van diploma’s zijn we trouwens volop aan de slag. Dat is prima, maar we hebben de meeste mbo-ers wel hier nodig”, benadrukt Bovens.

Klagen
En het mbo mag niet opleiden voor werkloosheid, zo oordeelt Teunissen. Dat betekent dat het opleidingsaanbod nog fijnbesnaarder moet worden afgestemd op de vraag van de markt. Limburg zet daarbij vooral in op logistiek, zorg, chemie en materials, life sciences, health, agrofood en ICT. “Topsectoren waarin het mbo een belangrijke rol vervult. De regionale verankering van het mbo is daarbij cruciaal. Het belang van die sectoren wisselt immers ook per regio”, zegt Teunissen.

Drie jaar geleden erkende de gouverneur volmondig dat het Limburgse mbo, met alle aandacht voor de campussen, wellicht wat te weinig in de schijnwerpers van de provincie stond. De inhaalslag is volop aan de gang. Bovens lachend: “We horen het mbo in elk geval niet meer klagen.”


Snel vraagje!

Om je beter te kunnen helpen willen we graag van je weten of je een ouder of (toekomstig) student bent!